Neosynchiropus ocellatus
Neosynchiropus ocellatus zasiedla piaszczyste części lagun i raf od strony otwartego morza, a także osłonięte siedliska raf skalistych w wodzie o głębokości zaledwie kilku metrów. Zwykle występuje w małych, luźnych grupach i można go spotkać wśród rumoszu, darni glonowej oraz w basenach pływowych. Zjada małe bezkręgowce denne.
Ciało, a u samców także płetwę grzbietową, zdobi wzór przypominający gwiazdę. Pierwsza płetwa grzbietowa samca jest czerwona i ma kilka małych plamek ocznych. Jaja są uwalniane do wody, zamiast być przytwierdzane do powierzchni, a zarówno jaja, jak i świeżo wyklute larwy unoszą się jako plankton.
Ryba poszukuje pokarmu przez cały dzień, zbierając małe zwierzęta z dna i innych powierzchni. Przemieszcza się krótkimi podskokami, zatrzymując się między ruchami. Potrafi również podpływać w górę po szybie akwarium i wspinać się na sprzęt zamontowany wyżej w zbiorniku, taki jak pompy.
Ogólnie rzecz biorąc, lirowate poruszają się powoli za pomocą płetw brzusznych i są opisywane jako bardzo odporne na choroby. Początkowo mogą długo oglądać pokarm, zanim go zjedzą. Po aklimatyzacji chętnie przyjmują podawane pokarmy mrożone. Ryby odłowione w naturze i pochodzące z hodowli różnią się reakcją na pokarm; osobniki z hodowli zwykle od razu rozpoznają i przyjmują pokarmy zastępcze. Wielkość pokarmu musi być również dostosowana do wielkości ryby. Należy mieć do dyspozycji kilka rodzajów drobnych pokarmów mrożonych, a granulat jest kolejną możliwą opcją.
U lirowatych samce są na ogół większe i mają dłuższą pierwszą płetwę grzbietową niż samice. Dwa samce w akwarium mogą walczyć, aż przeżyje tylko jeden. Można utrzymywać samca z kilkoma samicami, jeśli jest wystarczająco dużo miejsca, choć zaleca się utrzymywanie pary. Źródło opisuje również grupy dwóch lub trzech samców z pięcioma do dziewięciu samicami w bardzo dużych akwariach, gdzie można spodziewać się codziennego tarła.
Zaloty i tarło lirowatych odbywają się przy słabym oświetleniu. Para odbywa tarło średnio mniej więcej co trzy dni, składając 100–2000 jaj w zależności od gatunku i wielkości rodziców. Bardzo duże samice Synchiropus stellatus mogą składać do 2000 jaj. Uwolnione sznury jaj można zbierać przy powierzchni.
Larwy lirowatych wykluwają się w ciągu 16 godzin i mierzą około 1 mm. Do trzeciego dnia korzystają z zapasów woreczka żółtkowego, po czym wymagają odpowiedniego pokarmu. W przypadku stellatus niezbędne są pelagiczne naupliusy widłonogów mniejsze niż 100 µm; w przypadku splendidus skuteczne mogą być widłonogi mierzące 100–150 µm. Ta faza żywienia małymi widłonogami trwa od dwóch do czterech dni. Zalecane widłonogi to między innymi Nitokra lacustris i Acartia (Acanthacartia) tonsa.
Następnie można podawać większe widłonogi, a od dnia dziesiątego można wprowadzić wzbogacone naupliusy Artemia mierzące 400–500 µm. Żywy pokarm musi zostać ponownie zmieniony, gdy larwy przechodzą z pelagicznego na denny tryb życia. Na tym etapie zalecane są naupliusy Tigriopus californicus lub Tisbe biminiensis. Dorosłe widłonogi mogą nocą atakować, ranić lub zabijać larwy, szczególnie gdy są liczne.
U lirowatych płeć jest ustalona od urodzenia. Agresja samców zaczyna powodować problemy przy wielkości około 2 cm.
Występowanie: Samoa Amerykańskie, Australia, Morze Banda, Chiny, Fidżi, Polinezja Francuska, Wielka Rafa Koralowa, Indonezja, Japonia, Komodo, Markizy, Wyspy Marshalla, Mikronezja, Moluki, Nowa Kaledonia, Palau, Papua, Papua-Nowa Gwinea, Filipiny, Pitcairn, Raja Ampat, Riukiu, Wyspy Salomona, Samoa, Tajwan, Timor Wschodni (Timor Wschodni), Tonga, Vanuatu, Wietnam, Atol Wake, Pacyfik Zachodni
Objętość akwarium ma mniejsze znaczenie niż odpowiednia ilość właściwego pokarmu, ponieważ ryba ta musi żerować nieustannie. W akwarium funkcjonującym od 6–12 miesięcy, z dobrze rozwiniętą mikrofauną, może przeżyć bez dokarmiania, zjadając drobne zwierzęta żyjące w podłożu i na skałach. Odpowiednia powierzchnia dna jest niezbędna do pomyślnego utrzymania tej ryby.
Znaczenie ma również konkurencja o ograniczone zasoby żywego pokarmu na dnie, czy to ze strony igliczni, małych wargaczy, czy drugiej ryby trzymanej w parze. Początkowo pomocna może być niewielka hodowla widłonogów prowadzona w kilku pojemnikach. Hodowlę żywego pokarmu można zakończyć, gdy ryba przestawi się na pokarm mrożony.
Żywe widłonogi denne, Tigriopus californicus lub Tisbe biminiensis, można podawać jako pokarm uzupełniający, gdy tylko są dostępne. Nie ma gwarancji, że ryba ta przestawi się z pokarmu żywego na mrożony. Jeśli tak się nie stanie, do utrzymania jej przy życiu w akwarium konieczna jest rozbudowana hodowla żywego pokarmu.