Opistognathus aurifrons zajmuje nory w rumoszu koralowym lub piasku i unosi się pionowo nad wejściem lub obok niego. Podczas zalotów samiec wygina ciało w łuk w trakcie pływania i rozpościera płetwy w kierunku samicy. Tworzenie monogamicznych par obserwowano niezależnie od obfitości zasobów. Wyłącznie samiec opiekuje się potomstwem, zbierając jaja po złożeniu i inkubując je w pysku w postaci lepkiej kuli. Larwy wykluwają się między siódmym a dziewiątym dniem. Nadmierne niepokojenie przez współmieszkańców lub częsta aktywność w akwarium mogą spowodować, że samiec zje larwy. Rozmnażanie w niewoli udawało się wielokrotnie, również komercyjnie w USA.
Szczękacze na ogół zamieszkują płytkie obszary piaszczyste i pokryte rumoszem, zwykle na głębokościach poniżej 30 metrów, i budują pionowe nory. Warstwa podłoża w ich akwarium powinna mieć co najmniej 10 cm grubości, a najlepiej więcej. Sam drobny piasek jest zazwyczaj nieodpowiedni: do wzmacniania ścian potrzebne są kamienie, fragmenty koralowców, muszle lub podobny materiał, a do budowy powinny być dostępne większe kawałki rumoszu koralowego.
Te łatwo płoszące się ryby potrzebują przykrytego akwarium. Wyskakiwanie jest szczególnie prawdopodobne w ciągu pierwszych kilku dni, zwłaszcza jeśli podłoże jest nieodpowiednie. Jeden akwarysta opisuje użycie przezroczystej rurki do wypuszczenia ryby bezpośrednio nad przygotowaną norą, w której zwykle pozostaje; samce i samice zajmują nory oddalone od siebie o kilka centymetrów. Zaleca się staranną aklimatyzację i utrzymywanie tego gatunku w parach.
W odpowiednich warunkach jego utrzymanie na ogół nie jest szczególnie trudne i może on zadomowić się w akwarium wielogatunkowym. Problemy mogą pojawić się po wprowadzeniu innego gatunku szczękacza. Opistognathus castelnaui jest opisywany jako zbyt płochliwy do podobnego utrzymywania w akwarium wielogatunkowym.
Szczękacze na ogół wymagają obserwacji, aby upewnić się, że otrzymują wystarczającą ilość pokarmu, ponieważ niektóre pozostają w norach i omijają je posiłki. Pomocna może być pipeta do karmienia, ale pokarmu nie należy umieszczać wewnątrz nory: zostaje natychmiast usunięty zamiast zjedzony.
Występowanie: Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Anguilla, Antigua i Barbuda, Aruba, Bahamy, Barbados, Belize, Brazylia, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Kajmany, Curaçao, Dominika, Dominikana, Floryda, Zatoka Meksykańska, Grenada, Gwadelupa, Guam, Haiti, Honduras, Jamajka, Karaiby, Kuba, Martynika, Montserrat, Portoryko, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Trynidad i Tobago, Turks i Caicos, USA, Wenezuela
Ryby z rodziny szczękaczowatych występują w tropikalnym Atlantyku i Indo-Pacyfiku, w tym w Zatoce Kalifornijskiej i wzdłuż pacyficznego wybrzeża Ameryki Środkowej od Meksyku po Panamę.
W akwariach utrzymuje się różne szczękacze, a niektóre z nich rozmnażano w niewoli z dużym powodzeniem.
Wiele gatunków często tworzy małe kolonie z indywidualnymi terytoriami, podczas gdy niektóre żyją samotnie. Zwykle pozostają blisko swoich nor, opuszczając je na krótko, aby schwytać pokarm lub bronić swojego terytorium. Często przy wejściu widoczna jest tylko głowa.
Wszystkie szczękacze są hermafrodytami protogynicznymi, zmieniającymi w ciągu życia płeć z żeńskiej na męską. Żywią się nieustannie planktonem.
Temperatura wody wpływa na liczbę zapłodnionych jaj i czas trwania tarła; różnica 1°C może na przykład zmienić ten czas o ±2–3 dni. U ryb i krewetek o rozdzielonych płciach temperatura może również wpływać na płeć potomstwa. Temperatury niższe od typowych dla danego regionu prowadzą do powstawania głównie larw żeńskich, natomiast wyższe temperatury dają głównie samce. Warunki w akwarium, w tym długość oświetlenia i zagęszczenie obsady, również mogą wpływać na płeć.